شانه فرش ماشینی و تراکم فرش کاشان
پر نقشتر از فرش دلم بافتهای نیست
از بس که گره زد به گره حوصلهها را...
تراکم و شانه فرش ماشینی
هر تخته فرش داراي دو نوع تراكم عرضي و طولي ميباشد. به تراکم عرضی فرش ، شانه و به تراکم طولی فرش ، همان تراکم میگویند.
شانه(تراکم عرضی فرش): تعداد ريشه (گره رنگ) در يك متر عرض فرش با شانه مشخص ميشود.
به عنوان مثال: قالي 700 شانه يعني در هر متر عرض فرش معادل 700 ريشه (گره رنگ) بافته شده است. شانههاي رايج بازار عبارتند از: 500، 700 شانه ، 1000 شانه ، 1200 شانه که اخیراً فرشهای 1500 شانه نیز روانه بازار گردیدهاست که در ادامه به تفصیل به هریک از آنها بهطور مجزا خواهیم پرداخت.
تراکم( تراکم طولی فرش): تعداد ريشه (گره رنگ) در يك متر طول فرش را با تراکم مشخص میکنند. بهطورمثال: وقتی میگوییم، فرشی با تراكم 1000 يعني در يك متر طولي فرش معادل 1000ريشه (گره رنگ) بافته شده است. تراكمهاي طولي رايج در بازار عبارتند از: 900، 1000، 2550، 3000، 3600 رج، که در مورد فرش ماشینی کاشان مورد بحث این تراکمها با توجه به شانه ها تنظیم گشته اند و به تفکیک مورد بررسی قرار خواهند گرفت. بنابراین تراكم طولي در روشهاي مختلف بافت فرش ماشيني با همديگر تفاوت دارند. به زبان ساده فرشهایی که شانه آنها بیشتر است ریز بافتتر و شلوغتر هستند، برای همین به دستبافت شباهت بیشتری دارند و به اصطلاح دستبافتگونه میباشند. به عبارت دیگر شانه فرش به ریزی و نقشه فرش مربوط میشود، اما تراکم فرش همانطور که از اسمش مشخص است به فشردگی و تراکم فرش مربوط است و هرچه تراکم فرش بیشتر باشد، بافت فرش سفتتر و سنگینتر میشود.
تفاوت شانه و تراکم فرش
همانطور که ذکر شد، تراکم فرش و شانه فرش از مشخصه های اصلی در فرش هستند. در واقع شانه همان ریشه و گرهای است که در عرض فرش و در هر متر مربع آن وجود دارد و تراکم نیز به تعداد گرههایی گفته میشود که در طول فرش و در هر متر مربع واقع شدهاست. بنابراین هر چه تراکم یک فرش بیشتر باشد در نتیجه فرش دوام بیشتری خواهد داشت و سفتی و استحکام آن نیز بیشتر میشود اما بالاتر بودن شانه فرش سبب میشود که بافت فرش ریزتر باشد که همین امر منجر به شباهت بیشتر فرشهای ماشینی به فرش دستباف میگردد. بنابراین میتون چنین نتیجه گرفت که: هرچه شانه و تراکم در بافت فرش افزایش مییابد، ضخامت فرش کاهش یافته و فرش نازکتر اما مستحکمتر با بافت فشردهتری را به جهت زیبایی بصری و پوشش در منازل خود خواهیم داشت.